İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM)

Türkiye Diyanet Vakfı 1980 yılında başlattığı ön araştırmalar neticesinde 1983 yılının sonunda TDV İslâm Ansiklopedisi müessesesini kurmuş ve ansiklopedi yayımı için çalışmaları başlatmıştır. Bu müessese, 1989 yılında kurulan TDV İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM) ile 1993 yılında birleştirilmiş olup halen bu isimle hizmete devam etmektedir.

TDV İslâm Ansiklopedisi`ni yayına hazırlayan İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM); ayrıca, ilmi araştırmalar yapmak, konferans, seminer vb. ilmi toplantılar düzenlemek, Türkiye`nin ihtiyaçları doğrultusunda araştırmacılar yetiştirmek, bu maksatla gerekli programları hazırlayıp uygulamak, araştırma kütüphanesi ve dokümantasyon ünitesi kurmak, ilmi-dini konularda kamuoyunu aydınlatacak görüşler hazırlamak ve bunları neşretmek üzere kurulmuş olup, kuruluş amaçları doğrultusunda faaliyetlerine devam etmektedir.

Kütüphane ve Dokümantasyon

TDV İslâm Araştırmaları Merkezi Kütüphanesi

Kütüphane, TDV İslâm Ansiklopedisi`nin hazırlanması sırasında ihtiyaç duyulacak kitap ve dergileri toplamak ve bunları ilim âleminin istifadesine sunmak amacı ile 1984 yılında kurulmuştur. Gerek TDV İslâm Ansiklopedisi'nin gerekse diğer araştırma ve yayın faaliyetlerinin süratli ve sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi için modern yöntemlerle çalışan kütüphanede İslâm kültürü, tarihi ve medeniyeti ile ilgili yayımlanan kitap ve süreli yayınlar düzenli takip edilerek araştırmacıların hizmetine sunulmaktadır.

İSAM Türkiye Kütüphaneleri Veri Tabanı

TDV İslâm Ansiklopedisi`nin yayın çalışmalarını hızlandırmak amacıyla ve iç hizmette kullanılmak üzere oluşturulan veri tabanında; başta İstanbul'da bulunan yazma eser kütüphaneleri olmak üzere 120 değişik kütüphaneye ait yaklaşık 900.000 kaydını aktarılması tamamlanmıştır. Kullanıma sunulmuş kitap sayısı 208.540 adettir.

Tezler Veri Tabanı

TDV İslâm Ansiklopedisi`nin hazırlık ve yayın faaliyetleri ile merkezimiz tarafından yürütülen diğer ilmî araştırmalarda kullanılmak amacıyla Türkiye`de hazırlanmış sahamızla alâkalı bütün tezlere ait bibliyografik bilgileri toplayıp bilgisayara aktarmak ve her yıl yapılmakta olan yeni tezleri takip ederek bilgisayar kayıtlarını sürekli güncelleştirmek suretiyle tezlerin bibliyografik denetimini gerçekleştirmek üzere bir veri tabanı oluşturulmuştur.

Veri tabanında toplam 114.000 tez künyesi mevcuttur.

Makaleler Veri Tabanı

Türkiye Makaleler Bibliyografyası`nda yer alan (1923-2003) makalelerin de bulunduğu Makaleler Veri Tabanı`nda halen 681,500 makale künyesi mevcuttur. Söz konusu veri tabanında İlâhiyat fakülteleri dergilerinde yayımlanan makalelerin bibliyografik bilgileri tam ve güncel olarak mevcuttur.

Dokümantasyon

Dokümantasyon servisimizde 17.378 doküman dosyası bulunmaktadır. Bu dosyalar merkezimiz tarafından yayımlanmakta olan TDV İslâm Ansiklopedisi`nde yer alacak maddelerle ilgili 98.478 kitap ve 2.010 değişik derginin 53.830 sayısının taranmasıyla oluşturulmuştur.

Dosyalardan Kütüphanemize üye olup şahsen gelen araştırmacılar yararlanabildikleri gibi İstanbul dışında bulunan üniversite öğretim üye ve görevlileri ile akademik araştırma yapanlar da istifade edebilmektedir. Dosyalardan yararlanmak isteyenler kütüphanemizin kutuphane@isam.org.tr e-posta adresine gönderecekleri mesajlarla çalışma konuları hakkında doküman talebinde bulunabilmektedir.

Osmanlı Kadı Sicilleri

İstanbul Müftülüğü`nde bulunan yirmi yedi mahkemenin kadı sicilleri (9895 defter), Rumeli ve Anadolu Kazaskerliği`nin Ruznâmçeleri (377 defter), Nakîbü`l-Eşrâf defterleri (33 defter) ve Kadı Mühürleri (13 defter)'nin mikrofilmleri ile Milli Kütüphane`deki Şer`iyye sicillerinin (8860 defter) yanı sıra Makedonya`nın Manastır bölgesinin kadı sicilleri (185 defter), Saraybosna Şarkiyat Enstitüsü Arşivi, Mostar/Hersek Arşivi, Saraybosna Tarih Arşivi, Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi`nde korunan Livno, Mostar, Priyedor, Saraybosna, Temeşvar ve Visoko bölgelerine ait kadı sicillerinin (118 defter) mikrofilmleri yer almaktadır.

Bu konu hakkında geniş bilgiye Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi`nin http://www.isam.org.tr web adresine girerek ulaşabilirsiniz.